Over ons

Iedere tourneeganger herkent het: na een aantal dagen hotel–hoppen komt het moment, waarop je ontdekt dat je al minutenlang aan het proberen bent de deur met het nummer van je vorige hotelkamer open te krijgen. Daarom is het een rustgevende gedachte dat we hier in Keulen een paar nachten blijven. Mijn kamer verwelkomt me met een mandje op tafel, van waaruit niet alleen blikjes pinda’s en zakken snoep me toelachen, maar ook een met water gevuld stolpje met een piepklein Keuls Dommetje er in. Als ik het heen en weer schud, begint het binnenin te sneeuwen.

Buiten toont de realiteit zich precies andersom. Het sneeuwt allerminst, en niet de Dom is klein, maar juist alles er omheen wordt nietig. De herfstzon maakt alle kleuren zacht en warm: zelfs het zwartgrijs van de twee immense kolossen die grootvaderlijk op me neerkijken. De bouw van de Dom, lees ik op een ansichtkaart, duurde zeshonderd jaar. In 1880 was het gebouw eindelijk af. Het was toen met zijn 157,38 meter het hoogste bouwwerk ter wereld. En in die zelfde tijd – hoe mooi! – voltooide Brahms zijn Tweede Symfonie, die we hier vanavond in de Philharmonie gaan uitvoeren.

De Philharmonie, uit 1986, is een gebouw waar Keulen trots op is. Het heeft de vorm van een amfitheater, en is gebouwd met technieken die een perfecte akoestiek moeten waarborgen. Er zijn in de zaal geen wanden te vinden die parallel tegenover elkaar liggen; vorm en bekleding van de stoelen zijn zo uitgedacht dat de geluiddemping die ze veroorzaken constant is, of er nou mensen op zitten of niet. Dat is prettig voor de musici, want niet zelden schrik je je bij de eerste maten van een concert een ongeluk, omdat de zaal totaal anders blijkt te klinken dan bij de voorrepetitie.

Prachtig. Wunderbar. Maar spoedig na het in gebruik nemen kwam er toch een klein probleempje aan het licht. De Philharmonie is gebouwd onder het Heinrich Böll–plein, en wat bleek? ‘Schrittgeräusche von Fußgängerinnen mit Pumps, oder Fahrgeräusche von Skateboards oder Rollkoffern’ (Wikipedia) bleken vanaf het plein via het dak van de Philharmonie tot in de concertzaal door te dringen. Daarom staan er nu al jaren waarschuwingsborden rond het plein, en worden argeloze voetgangers tijdens concerten door groen–geüniformeerde bewakers van de City Police gnadenlos opzij gejaagd. Een lekker kostenpostje voor de gemeente.

Pumps, skateboards en rolkoffers dus. Als je dit eenmaal weet, ga je je toch zitten afvragen of er echt geen enkel geluid door het dak heen het podium zal bereiken. Vóór de pauze, tijdens het Celloconcert van Dvorák, heb ik geen tijd om daar op te letten. Mischa Maisky skateboardt zo vrijmoedig tussen de tempi op en neer dat we alle zeilen bij moeten zetten om hem te volgen; en trouwens, zijn grote toon en overrompelend vibrato zouden toch onmiddellijk alle hakken onder eventuele pumps en wielen onder rolkoffers vandaan hebben getrild. Misschien biedt na de pauze de lieflijke Tweede Symfonie van Brahms – zijn ‘Pastorale’ – wat verstilde momenten die geluiden vanaf het dak doorlaten? Maar inmiddels hebben de bijzondere sfeer in de zaal, de uitstekende vorm van Neeme Järvi, de intense aandacht van het publiek, maar bovenal de goddelijke muziek van Brahms me zo in hun greep, dat er voor niets anders meer ruimte is. Dat ik hierin niet de enige ben, blijkt na de vreugdevolle, fortissimo slotpassage van het laatste deel, uit een al even vreugdevol en fortissimo applaus dat minutenlang aanhoudt. Het veelbesproken dak van de Philharmonie gaat... juist!

Pauline Oostenrijk, hoboiste