Sven Arne Tepl
over Mahler 5

‘Opeens zit je middenin draaiende planeten’

De Vijfde symfonie van Gustav Mahler, meer dan eeuw geleden gecomponeerd, is een absoluut meesterwerk. Sven Arne Tepl, algemeen en artistiek directeur van het Residentie Orkest, vertelt er meer over.

‘Als je naar Mahler 5 luistert, stap je meteen in een heel andere wereld. Alleen al die opening met dat fantastische trompetsignaal, daar staat iemand die reflecteert op Beethovens Vijfde symfonie. Via een oerknal zit je opeens tussen draaiende planeten, in een universum van grootse, geïnstrumenteerde klanken uitgevoerd door een enorm orkest. Niet veel later klinken verfijnde strijkers. Mahler gebruikt meteen die extremen. Voor mij gaat Mahler op zoek naar alle vragen in de wereld om die samen te voegen tot één vraag: waar gaat het over in het leven? Dat gaat door alle delen heen, hij laat ons alle hoeken van de wereld zien; je wordt meegenomen, meegetrokken haast, je kan niet stil blijven zitten. En dan opeens weer reflectie, zoals in het landelijke derde deel. Ook het beroemde Adagietto, een instrumentale liefdesbrief voor zijn Alma, is heel speciaal. Muziek zonder woorden maar Alma begreep het meteen. Het laatste deel laat Mahler me tegen een muur lopen, hoe kom ik eruit? In totaal hoor ik er een reis in, een universele reis waarin je vragen stelt, maar geen antwoorden krijgt. Het is een stuk dat je enorm aan het denken zet.’

‘Iedereen die Mahler 5 weleens gehoord heeft, zal beamen dat het een van de grote stukken is uit de muziekgeschiedenis. Ben je er nog niet bekend mee en vraag je je af wat je met dit stuk moet, daar zeg ik tegen: die ene grote vraag, wat die vraag ook mag zijn, de relevantie in het leven, die zet Mahler om in klanken. Hij opent vergezichten met klanken zonder tekst. Die woorden kan iedereen zelf invullen. Of je dat vanuit een filosofische, wetenschappelijke, religieuze of heel persoonlijke context doet maakt niet uit. De kracht van zijn muziek is zo fascinerend, iedere keer weer laat Mahler je over andere dingen nadenken. Ongelooflijk sterk is dat!’

‘Bij mij ontregelt deze muziek alles. Als ik er naar luister, vergeet ik dat ik uit het vak kom. Die extremen, die massale klanken versus de ingetogenheid van het intieme Adagietto, je vergeet alles wat je van plan was te doen. In de auto kan ik er ook niet naar luisteren, want dan kom ik ergens anders aan dan mijn oorspronkelijke bestemming was. Je moet deze muziek in de concertzaal tot je laten doordringen, daarna ben je gewoon een ander mens.’

Mahler: the big question

25 mei 2019

Wat doe ik op de wereld? Waar gaan we heen? Wat is liefde? Vaak heb je geen antwoorden, slechts vragen. Dat is precies wat Mahler met je doet. Laat je betoveren door zijn Vijfde.

Meer over Mahler