Chef-dirigent Nicholas Collon over Tsjaikovski 5

Ontdek de kracht van Tsjaikovski

Het is 20 oktober 1941. Sinds ruim een maand is Leningrad belegerd door Duitse troepen. Het Leningrad Radio Orkest speelt Tsjaikovski’s Vijfde symfonie, in een concert dat ook rechtstreeks op de radio te beluisteren is in het door Duitse bombardementen geteisterde Londen. Het laatste deel van de symfonie, met zijn triomfantelijke vreugdezang, symboliseert voor alle luisteraars de overwinning. Niemand weet dat het beleg van Leningrad nog drie jaar zal duren en meer dan een miljoen slachtoffers zal vergen. De sfeer is gespannen, maar de muziek geeft de mensen hoop en moed.

Tsjaikovski’s Vijfde kunnen we omschrijven als een muzikale reis. Vanuit een sombere, duistere sfeer voert de muziek ons via tal van overwegingen naar een slot dat davert van vreugde en trots. In het eerste deel wordt een langzaam thema in mineur geïntroduceerd door de klarinetten. Dit thema, vol angst en twijfel, keert in alle vier delen terug, steeds in een andere gedaante. In het laatste deel heeft het thema dezelfde noten als in het begin, maar nu in majeur. De reis eindigt in een roes van triomf en vrolijkheid. Hoor hoe de koperblazers losgaan!

Toen Tsjaikovski in 1888 zijn Vijfde symfonie componeerde – tien jaar na de zeer succesvolle Vierde – maakte hij een moeilijke tijd door. Hij was vaak depressief. Collega-componisten als Rimski-Korsakov en Moessorgski miskenden zijn werken: te sentimenteel, te ‘Duits’. Tsjaikovski kampte ook met zijn homoseksualiteit, die hij verborgen moest houden op straffe van openbare vernedering, of erger. Uit brieven uit die tijd blijkt dat hij twijfelde aan zijn nieuwe symfonie. Hij dacht dat hij iets zinloos maakte, iets dat men zou verwerpen. Maar hij wilde niet toegeven aan die sombere gedachten. In een brief laat hij weten: ‘Ik ben vastbesloten anderen, maar ook mijzelf, te bewijzen dat ik niet heb afgedaan als componist.’

We mogen blij zijn dat Tsjaikovski twijfelde over zijn muziek, over de noten die hij opschreef. Het dwong hem hard te werken, elke dag vele uren, gedisciplineerd en perfectionistisch. De twijfel, de angst om niet te slagen, spoorde hem aan diep te graven in zichzelf en alles te geven. En wat een meesterwerk heeft dat opgeleverd!

Deze geweldige muziek kan op haar beurt twijfel zaaien bij de muzikant of dirigent. Als ik mijzelf confronteer met een groot symfonisch werk van een van de oude meesters, vraag ik mij vaak af of ik hun muziek waardig ben. Is mijn visie op deze muziek juist? En kan ik deze visie daadwerkelijk overdragen op de muzikanten in het orkest? Altijd als ik die twijfel voel, ervaar ik dat het mij extra energie geeft. Gevoelens van angst en twijfel moeten we niet zien als negatieve fenomenen. Laten we ze omarmen en er kracht uit putten. Niet alleen om onze taak te volbrengen, maar dit zelfs beter te doen dan we voor mogelijk hielden.

Ontdek de kracht van Tsjaikovksi

De Vijfde van Tsjaikovski! Een goed voorbeeld van hoe muziek je kan stimuleren om het beste in jezelf naar boven te halen. Krachtig, opzwepend; aanjagend zelfs, en daarmee dé soundtrack die je inspireert en ondersteunt bij het realiseren van grote en kleine dromen! Alsof Tsjaikovski in je oor fluistert: ”Je kan het! Ik geloof in je. Droom. Wees ambitieus. Dit is je moment: maak het waar en word je eigen held!”

Dat thema: de held in jezelf ontdekken en je eigen held worden, hebben we als Residentie Orkest omarmt. De maand maart wordt de maand waarin we jou helpen je eigen held te worden. Ontdek de kracht van Tsjaikovksi en word je eigen held.

Lees verder